Patroon: AI-agent platforms ontwikkelen zich tot skill/plugin-marktplaatsen. Niet het model is het product, maar het ecosysteem van skills, integraties en workflows. Skills zijn NIET overdraagbaar tussen platforms — een MKB-bedrijf dat vandaag kiest voor Platform X, zit er voor jaren aan vast. Daarnaast: als het platform uitvalt (API down, model deprecated, leverancier failliet), stopt het hele AI-afhankelijke proces.
Waarom gevaarlijk: MKB maakt nu strategische platformkeuzes zonder te beseffen dat dit lock-in betekent. Overstappen = alle skills, integraties, prompts en werkwijzen verliezen. Dit is een lock-in op operationeel niveau — anders dan privacy-lock-in (patroon 5), maar minstens zo schadelijk. De asymmetrie is extreem: de platform-aanbieder kan prijzen verhogen, features verwijderen, of het model deprecaten — en het MKB heeft geen exit.
Verdubbeling met operational risk: Lock-in wordt catastrofaal bij uitval. Geen fallback → business stilstand. MKB heeft zelden multi-provider strategieën.
Signalen: - "We gebruiken ChatGPT / Claude / Copilot voor alles" — single-vendor afhankelijkheid - Skills, prompts en workflows zijn niet exporteerbaar - Geen fallback-strategie als de API uitvalt - Niemand heeft getest wat er gebeurt bij een dag zonder AI - Het platform heeft prijzen al eens verhoogd zonder waarschuwing
Impact MKB: - Operationeel: 1 dag API-uitval = processtilstand, gemiste klantvragen, gefrustreerd personeel - Financieel: Prijsverhogingen worden doorberekend zonder alternatief — MKB betaalt - Strategisch: Keuze voor closed platform betekent dat je innovatiesnelheid bepaald wordt door één leverancier - Kennis: Hoe langer je op één platform zit, hoe meer onzichtbare afhankelijkheden je opbouwt
Impact per segment
| Grootte | Impact | Reden |
|---|---|---|
| Micro (1-10) | Middel | AI-gebruik is meestal beperkt tot één tool (ChatGPT/Copilot). Lock-in is reëel maar de operationele impact van uitval is overzichtelijk — de eigenaar kan handmatig terugvallen. |
| Klein (10-50) | Zeer hoog | Hebben SaaS-stacks waarin AI-platforms geïntegreerd raken met CRM, boekhouding en projectmanagement. Uitval of lock-in raakt meerdere bedrijfsprocessen tegelijk. Geen exit-strategie. |
| Middel (50-250) | Zeer hoog | AI-platforms zijn verweven met core processen. Custom integraties (API-koppelingen, eigen skills) maken migratie extreem duur. Prijsverhogingen worden direct doorberekend — MKB is prijsnemer, geen prijszetter. |
| Sector | Risico | Reden |
|---|---|---|
| IT | Zeer hoog | IT-bedrijven bouwen zelf op AI-platforms — hun producten worden afhankelijk van de platform-API. Een deprecated model of verdwijnende API kan het verdienmodel ondermijnen. |
| Dienstverlening | Zeer hoog | Consultants en accountants integreren AI-platforms in hun adviesproces. Lock-in betekent dat klantleveringen afhankelijk zijn van één leverancier — een onacceptabel operationeel risico voor professionele dienstverleners. |
| Financiën | Hoog | Fintech-MKB bouwt AI-functionaliteit op platform-API's. Vendor lock-in heeft directe compliance-implicaties: wat als het platform niet aan DNB/FSMA-eisen voldoet? |
| Retail | Hoog | E-commerce MKB integreert AI-platforms voor productbeschrijvingen, klantenservice en voorraadvoorspelling. Lock-in betekent dat de hele digitale winkel afhankelijk is van derde partijen. |
| Zorg | Middel | Zorg-MKB gebruikt AI-platforms voor administratie en documentatie. Lock-in is vervelend maar zelden bedrijfskritisch — kernprocessen (zorgverlening) blijven onafhankelijk van AI. |
Bronnen: - Hermes Agent ecosysteem: 83 skills, 18 categorieën — locked in bij Hermes transport - OpenClaw ecosysteem: 1715+ GitHub stars voor skills-repo's — locked in bij OpenClaw transport - ChatGPT plugins: locked in bij OpenAI — exit = alle custom GPTs en plugins verliezen