OpenAI rolt deze week ChatGPT Health uit naar alle gebruikers. De boodschap is ambitieus: de AI kan gezondheidsvragen beantwoorden, symptomen duiden, en leefstijladvies geven. "Een persoonlijke gezondheidsassistent in je broekzak," noemt OpenAI het. Maar nog geen 24 uur na de lancering ligt er een rechtszaak. De aanklacht: ChatGPT geeft "gevaarlijk" medisch advies.
De zaak is aangespannen door een Amerikaanse patiënt die claimt dat ChatGPT Health een verkeerde diagnose stelde. De AI zou symptomen van een ernstige aandoening hebben weggewuifd als "waarschijnlijk stress-gerelateerd." De patiënt stelde een doktersbezoek uit — met blijvende gezondheidsschade tot gevolg. OpenAI zegt dat ChatGPT Health "geen medisch hulpmiddel" is en dat gebruikers altijd een arts moeten raadplegen. Maar die disclaimer staat in de kleine lettertjes — niet in de marketing.
De paradox van AI-gezondheidszorg
Hier wringt het. OpenAI positioneert ChatGPT Health als een doorbraak in toegankelijke zorg. CEO Sam Altman spreekt over "democratisering van medische kennis." De app geeft voedingsadvies, interpreteert labuitslagen, en stelt vragen over je slaappatroon. Het voelt als een dokter — maar is het niet.
Verrassend genoeg blijkt uit onderzoek van The Decoder dat de gratis versie van ChatGPT significant slechter gezondheidsadvies geeft dan de betaalde versie. Gebruikers die niet betalen, krijgen kortere, minder genuanceerde antwoorden — precies de groep die het meest gebaat zou zijn bij toegankelijke zorginformatie. De gezondheidskloof wordt niet gedicht maar verdiept.
De juridische olifant in de kamer
De rechtszaak raakt aan een fundamentele vraag: wie is aansprakelijk als AI medisch advies geeft? In de VS geldt de FDA voor medische hulpmiddelen, maar ChatGPT Health is bewust niet als zodanig geregistreerd. OpenAI's juridische verdediging rust op Section 230 — dezelfde wet die sociale media beschermt tegen aansprakelijkheid voor gebruikerscontent. Maar rechters worden steeds kritischer op die interpretatie.
In Europa is het plaatje nog complexer. De AI Act classificeert AI-systemen in de gezondheidszorg als "hoog risico." Dat betekent verplichte conformiteitsbeoordelingen, transparantie-eisen, en menselijk toezicht. De vraag is of ChatGPT Health onder die regels valt — of dat OpenAI's "geen medisch hulpmiddel"-disclaimer standhoudt bij Europese toezichthouders.
De Nederlandse context
Voor Nederland is dit extra relevant. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Ministerie van VWS volgen de ontwikkelingen rond AI in de zorg op de voet. Nederland heeft met het AI-validatieteam van het Diakonessenhuis en het Radboudumc een van de strengste AI-keurmerken van Europa. Een tool als ChatGPT Health zou in Nederland niet zomaar de markt op mogen — de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) stelt heldere eisen aan medisch advies.
Ook voor bedrijven in de zorgsector is dit relevant. Denk aan fysiotherapeuten, diëtisten, en psychologenpraktijken die overwegen AI in te zetten voor triage of leefstijladvies. De les van ChatGPT Health is helder: positioneer AI nooit als medisch advies als je niet aan de WGBO voldoet. Een disclaimer alleen is onvoldoende.
Wat betekent dit voor Nederlands MKB?
Voor de meeste MKB'ers is ChatGPT Health geen directe concurrent of tool. Maar de les is wel relevant — en hij gaat over aansprakelijkheid.
1. AI-output is jouw verantwoordelijkheid
Als jij AI gebruikt om klantadvies te genereren — of het nu gaat om financieel advies, juridische tips, of productaanbevelingen — ben jij aansprakelijk voor de output. Een disclaimer ("dit is AI-gegenereerd") helpt, maar ontslaat je niet van zorgplicht. Check AI-output altijd voordat het naar een klant gaat.
2. Wees eerlijk over wat je tool wel en niet is
OpenAI's grootste fout is de kloof tussen marketing ("persoonlijke gezondheidsassistent") en juridische werkelijkheid ("geen medisch hulpmiddel"). Diezelfde valkuil bestaat voor elke MKB'er die AI inzet. Noem je chatbot geen "adviseur" als hij alleen FAQ's beantwoordt. Wees precies in je communicatie.
3. Volg de Europese regelgeving
De AI Act wordt de komende twaalf maanden van kracht. Ook als klein bedrijf moet je weten in welke risicocategorie je AI-toepassing valt. Hoog-risico AI (gezondheid, HR, kredietverlening) heeft extra verplichtingen. Laag-risico AI (marketing, planning) niet. Check de EU AI Act-classificatie voordat je een AI-tool inzet in een gevoelig domein.
De bodemlijn
ChatGPT Health is een fascinerend experiment met een voorspelbare uitkomst: de technologie is verder dan de wet. Voor het MKB is de les helder: AI inzetten mag, maar de verantwoordelijkheid blijft bij jou. Geen disclaimer ter wereld verandert dat.