In bibliotheken van Philadelphia tot Bangor, Maine, organiseren bibliothecarissen uitverkochte workshops met één missie: mensen leren hoe ze AI kunnen vermijden. De sessies heten letterlijk "Avoiding AI" en de vraag is overweldigend. Bibliothecaris Hannah Cyrus begon ermee nadat bezoekers bleven vragen: "Hoe zet ik dit AI-gedoe uit? Waarom probeert mijn telefoon mijn e-mails te schrijven?"
Van irritatie naar beweging
Wat begon als een lokale workshop in een bibliotheek in Maine is uitgegroeid tot een landelijke beweging. Bibliothecaris Charlie Bailey uit Philadelphia kopieerde het concept en zijn aankondiging op Instagram kreeg 2.000 likes en 220 shares — tien keer meer dan normale bibliotheekposts. De workshops worden zowel fysiek als via livestream aangeboden, en de zalen zitten stampvol.
Deelnemers leren praktische trucs die je nergens anders hoort: hoe Apple Intelligence uitschakelen op je iPhone, Gemini van je Android-telefoon weren, en een Google-zoekopdracht aanpassen zodat AI-resultaten verdwijnen. De truc met &udm=14 achter een Google-zoekopdracht — die AI-overzichten verbergt — werd op een whiteboard geschreven en ging viraal.
De frustratie is voelbaar. "Mensen hebben het gevoel dat AI door hun strot wordt geduwd," zegt Bailey. "Tools die we niet gevraagd hebben, zijn opeens overal in ons leven." Cyrus vult aan: "De gedwongen adoptie van AI op apparaten is misschien de druppel die de emmer doet overlopen. Mensen vragen me: waarom probeert mijn telefoon mijn e-mails van één zin samen te vatten? Die kan ik zelf lezen."
De verrassende nuance
Verrassend genoeg zijn de workshopdeelnemers niet per se anti-technologie of anti-AI. Velen erkennen dat AI nuttig kan zijn — in de medische wereld, bij het scannen van documenten, of voor toegankelijkheidstoepassingen. Eén deelnemer noemde expliciet dat AI bij OCR (tekstherkenning) fantastisch werk levert.
Het probleem is niet AI zelf, maar het gebrek aan controle en keuzevrijheid. Mensen willen zelf bepalen wanneer ze AI gebruiken, niet dat het hen wordt opgedrongen door elke app, elk apparaat en elke dienst die ze gebruiken. "Als bibliothecaris zie ik dit als digitale geletterdheid," zegt Bailey. "We helpen mensen hun autonomie terug te krijgen over of ze AI-tools willen gebruiken."
Wat dit betekent voor jouw bedrijf
Voor MKB-ondernemers is dit een wake-up call. Als jouw bedrijf AI inzet — of dat nu een chatbot op je website is, een AI-gestuurde klantenservice, of slimme aanbevelingen in je webshop — dan groeit er een groep klanten die dit actief wil kunnen vermijden.
Kijk naar de cijfers: de "Avoiding AI"-workshops zijn niet eenmalig — bibliotheken in het hele land vragen om de materialen. De Instagram-post van Bailey kreeg 220 shares, wat betekent dat mensen dit actief doorsturen naar vrienden en familie. Dit is geen niche. Dit is een groeiende consumentenbeweging.
De vraag is niet óf je AI moet gebruiken, maar hoe je het op een manier doet die klanten autonomie geeft. Want de bedrijven die nu luisteren naar deze weerstand, bouwen vertrouwen op. De bedrijven die AI blijven pushen zonder alternatief, verliezen klanten aan concurrenten die wél een menselijke optie bieden.
Drie dingen die je nu kunt doen
1. Bied een 'AI-vrije' route aan
Zorg dat klanten altijd een menselijk alternatief hebben. Een telefoonnummer naast de chatbot, een fysieke balie naast de selfservice-kiosk, een e-mailadres dat door mensen wordt gelezen. Het gaat om keuze, niet om dwang.
2. Wees transparant over AI-gebruik
Vertel klanten wannéér ze met AI te maken hebben. "Deze aanbeveling is gegenereerd door AI" is geen afknapper — het is respectvol. Uit onderzoek blijkt keer op keer dat mensen eerlijkheid waarderen, zelfs als het antwoord "ik weet het niet" is.
3. Luister naar weerstand — en handel ernaar
Als klanten klagen over AI-features, neem het serieus. De bibliothecarissen zagen een patroon van frustratie en speelden erop in met een concrete oplossing. Jij kunt hetzelfde doen — vóór je klanten naar een concurrent gaan die wél luistert.
De les uit de bibliotheek
De "Avoiding AI"-beweging laat zien dat de slinger terugslaat. Na jaren van kritiekloze AI-adoptie groeit het verlangen naar autonomie en menselijke maat. Voor MKB'ers is dit geen bedreiging maar een kans: wie nu investeert in menselijke service én transparante AI, wint het vertrouwen van klanten die bij de concurrent het gevoel krijgen dat ze worden overgeleverd aan de machine.
De bibliothecarissen hebben het al begrepen. De vraag is: begrijp jij het op tijd?