Het is een opvallende timing, op z'n zachtst gezegd. OpenAI kondigt trots "Health in ChatGPT" aan — een nieuwe functie waarmee gebruikers medische vragen kunnen stellen aan de AI. Drie dagen later meldt The New York Times dat OpenAI wordt aangeklaagd voor het geven van "gevaarlijk" gezondheidsadvies. Welkom in de wereld van AI-gezondheidszorg in 2026.
Wat is Health in ChatGPT?
OpenAI positioneert de nieuwe functie als een laagdrempelige gezondheidsassistent. Gebruikers kunnen symptomen beschrijven, vragen stellen over medicatie, en gepersonaliseerd gezondheidsadvies krijgen. De feature is ingebouwd in de standaard ChatGPT-interface — geen aparte app, geen medische disclaimer vooraf.
Volgens OpenAI is de functie "geen vervanging voor een arts" maar "een eerste stap naar beter geïnformeerde patiënten." Het bedrijf benadrukt dat ChatGPT Health getraind is op medische literatuur en richtlijnen van gezondheidsorganisaties.
De rechtszaak: gevaarlijk advies
The New York Times meldt dat OpenAI wordt aangeklaagd door een groep patiënten die stellen dat ChatGPT "gevaarlijk en misleidend" gezondheidsadvies gaf. In één geval adviseerde de AI een patiënt met ernstige symptomen om "het nog een paar dagen aan te kijken" — de patiënt bleek later een acute aandoening te hebben die spoedbehandeling vereiste.
De aanklacht stelt dat OpenAI onvoldoende waarschuwt voor de beperkingen van de AI en dat het bedrijf willens en wetens een product op de markt brengt dat levensgevaarlijke situaties kan creëren.
De paradox van AI in de zorg
Dit is de fundamentele spanning waar de hele AI-zorgsector mee worstelt. Aan de ene kant is er een enorm tekort aan huisartsen — in Nederland staan duizenden patiënten op wachtlijsten. AI kan laagdrempelige eerste hulp bieden, vooral in regio's waar de dichtstbijzijnde arts 30 kilometer verderop zit.
Aan de andere kant: een AI die "het nog even aankijken" adviseert bij een acute aandoening is niet zomaar een foutje. Het is een fout met potentieel dodelijke gevolgen.
Verrassend genoeg blijkt uit onderzoek dat AI-systemen in gestandaardiseerde medische tests vaak beter scoren dan menselijke artsen. Het probleem zit niet in de medische kennis, maar in het ontbreken van context: een AI kan geen patiënt onderzoeken, geen vitale functies meten, en geen klinische blik werpen op iemand die "er niet goed uitziet."
De Nederlandse realiteit: AI Act en de zorg
Voor Nederland komt dit op een cruciaal moment. De Europese AI Act treedt gefaseerd in werking en plaatst medische AI-toepassingen in de hoogste risicocategorie. Dat betekent verplichte conformiteitsbeoordelingen, transparantie-eisen, en menselijk toezicht. Voor een fysiotherapeut in Assen die ChatGPT gebruikt om oefenschema's te genereren, klinkt dat als verre Brusselse regelgeving. Maar de realiteit is dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) hier actief op gaat handhaven.
De Autoriteit Persoonsgegevens kijkt bovendien mee. Medische vragen die je in ChatGPT typt, zijn per definitie bijzondere persoonsgegevens onder de AVG. OpenAI's servers staan in de VS. De juridische vraag of dat mag onder de huidige doorgiftebepalingen is nog niet beantwoord.
Wat betekent dit voor Nederlands MKB in de zorg?
Voor Nederlandse zorgondernemers — van fysiotherapeuten tot thuiszorgorganisaties — is dit meer dan een ver-van-mijn-bedshow. De aansprakelijkheidsvraag is urgent: als jij AI gebruikt in je zorgproces, wie is dan verantwoordelijk bij een fout? De AI-leverancier? Jij als zorgverlener? De wet is hier nog niet duidelijk over.
Grote zorgaanbieders experimenteren al met AI-triagering. Als MKB'er kun je niet achterblijven, maar je kunt je ook geen rechtszaak veroorloven.
Drie actiepunten voor zorgondernemers
1. Gebruik AI als assistent, niet als arts
Zet AI in voor administratie, samenvattingen en patiëntenvoorlichting — niet voor diagnose of behandeladvies. De grens is helder: alles wat een BIG-registratie vereist, doet een mens.
2. Documenteer je AI-gebruik
Houd bij welke AI-tools je gebruikt, waarvoor, en met welke waarborgen. Als er ooit iets misgaat, is je documentatie je beste verdediging.
3. Volg de regelgeving actief
De Europese AI Act treedt gefaseerd in werking. Zorg-AI valt onder de hoogste risicocategorie. Abonneer je op updates van het Ministerie van VWS en de IGJ.
De ironie is dat AI de zorg toegankelijker kan maken dan ooit. Maar toegankelijkheid zonder veiligheid is geen vooruitgang — het is een gok met mensenlevens.