De belofte van AI in de dienstverlening klonk jarenlang hetzelfde: de professional wordt productiever, en die winst wordt doorgegeven aan de klant in de vorm van lagere tarieven. Een nieuwe studie uit Australië zet een streep door dat verhaal.
Onderzoek van het Victorian Legal Services Board onder 2.221 advocaten laat zien dat 55 procent van de advocaten inmiddels AI gebruikt in de dagelijkse praktijk — een flinke sprong ten opzichte van 37 procent een jaar eerder. De adoptie is breed: vorig jaar waren het vooral jonge, beginnende juristen, maar inmiddels gebruikt meer dan de helft van elke leeftijds- en carrièregroep onder de zestig jaar AI. AI is een vaardigheid geworden die je je hele loopbaan moet bijhouden, niet iets dat je leert bij je eerste baan.
De rekening blijft hetzelfde
Dit is de ontnuchterende kern: hoewel de productiviteit omhoog gaat, merken klanten er nauwelijks iets van in de portemonnee. Slechts 26 procent van de advocaten die AI gebruiken en in een tariefpraktijk werken, zegt dat AI tot lagere tarieven voor klanten heeft geleid. Driekwart dus niet. De grote prijsdaling die iedereen voorspelde, blijft uit.
Dr Georgina Rychner, een van de onderzoekers, vat het scherp samen: "AI wordt snel onderdeel van de dagelijkse juridische praktijk, maar wijdverbreid gebruik moet niet worden verward met wijdverbreid voordeel." Met andere woorden: de technologie verspreidt zich sneller dan de opbrengst bij de klant terechtkomt.
Klanten met AI kosten juist méér werk
Er is nog een tweede, verrassender effect. Bijna de helft van de klantgerichte advocaten — 46 procent — meldt dat klanten binnenkomen met onjuiste of misleidende informatie die ze via AI hebben opgezocht. Nog eens 41 procent kreeg AI-gegenereerde documenten of correspondentie onder ogen die gecorrigeerd moesten worden. Slechts 10 procent zag klanten die dankzij AI juist met een béter begrip van hun juridische probleem aankwamen.
Het resultaat: 46 procent van de advocaten zegt dat AI het werk juist méér tijd en moeite kost, tegenover 19 procent die zegt dat het hun werkdruk verlaagt. De productiviteitswinst die de advocaat zelf boekt, lekt dus deels weg aan de achterkant, waar foutieve AI-output van klanten moet worden rechtgezet.
De les voor jouw MKB
Dit gaat niet over advocaten in Australië. Het gaat over élke kennisdienstverlener: accountants, consultants, belastingadviseurs, HR-bureaus, architecten. De dynamiek is overal hetzelfde.
Ten eerste: AI maakt de professional productiever, maar die winst verdwijnt grotendeels naar de winstmarge van het kantoor, niet naar jouw factuur. Wie als klant hoopte dat AI de kosten van externe adviseurs zou drukken, komt bedrogen uit. Ten tweede: als jij als ondernemer zelf met AI aan de slag gaat om juridisch of fiscaal voorwerk te doen, loop je het risico dat je met foutieve informatie aankomt — en dat je adviseur uiteindelijk méér uren moet schrijven om de rommel op te ruimen.
Verrassend genoeg is AI dus niet de grote prijsverlager die het leek. Voor de dienstverlener is het een margeversterker, en voor de klant die zelf gaat experimenteren soms een extra kostenpost. De cijfers laten iets heel anders zien dan de marketingbelofte.
Wat je hieraan kunt doen
Onderhandel op basis van output, niet uren. Vraag je adviseur expliciet of AI-tools al worden ingezet voor jouw werk, en of dat in de tarieven is verwerkt. Wie niet vraagt, betaalt de oude prijs voor sneller werk.
Gebruik AI voor begrip, niet voor het einddocument. Laat AI je helpen een juridisch of fiscaal vraagstuk te begrijpen, maar laat de conclusies altijd door je adviseur controleren. Voorkom dat je met een zelf-gegenereerd concept aankomt dat achteraf herschreven moet worden.
Kies adviseurs die transparant zijn over AI. Vraag hoe een kantoor omgaat met AI-kwaliteitscontrole. Kantoren die AI verantwoord inzetten én de winst delen, zijn zeldzaam maar bestaan — en ze zijn de moeite waard.
AI verandert de kennisdienstverlening fundamenteel, maar nog niet op de manier die jou als klant was beloofd. Wie dat snapt, onderhandelt scherper, gebruikt de tool slimmer, en houdt de rekening — én de kwaliteit — zelf in de hand.