Het is de ultieme ironie van 2026: een van 's werelds grootste consultancykantoren publiceert een rapport over hoe bedrijven AI moeten omarmen — en het rapport blijkt zelf vol AI-verzinsels te staan. KPMG heeft het document stilletjes teruggetrokken. De les is niet "AI is slecht", maar iets veel ongemakkelijkers.
Wat er gebeurde
KPMG publiceerde een rapport met de veelbelovende titel Redefining excellence in the age of agentic AI. Het document beschreef hoe organisaties als UBS, de Britse NHS, Swiss Federal Railways en Transport for London AI inzetten in hun bedrijfsvoering. Indrukwekkende case studies, concrete voorbeelden, overtuigende cijfers.
Er was één probleem: de genoemde organisaties herkenden zich er niet in.
UBS, de NHS, de Zwitserse spoorwegen en TfL verklaarden onafhankelijk van elkaar dat de claims over hun AI-gebruik "onjuist of misleidend" waren. Onderzoeksbureau GPTZero analyseerde het document en concludeerde dat de fouten afkomstig waren van AI-hallucinaties. KPMG — het bedrijf dat andere organisaties adviseert over verantwoord AI-gebruik — had vermoedelijk zelf AI gebruikt om een rapport over AI te schrijven, zonder fatsoenlijke menselijke controle.
Dit is geen incident, dit is een patroon
KPMG is niet de eerste. Een maand eerder trok EY — ook een Big Four-kantoor — een rapport over loyaliteitsprogramma's terug vanwege verzonnen voetnoten en AI-hallucinaties. Twee van de vier grootste consultancykantoren ter wereld, binnen 30 dagen, betrapt op het publiceren van AI-verzinsels als feiten.
Het patroon is duidelijk: de druk om AI te omarmen is zo groot dat zelfs de bedrijven die anderen moeten controleren, hun eigen output niet meer controleren. De ironie is dodelijk: de experts in risicomanagement nemen zelf het grootste AI-risico — blind vertrouwen op output zonder verificatie.
Wat dit betekent voor jouw MKB
Het KPMG-schandaal is relevanter voor een Nederlands MKB-bedrijf dan het lijkt. Dit is waarom:
Consultants verkopen jou AI-beloftes. Dezelfde kantoren die betrapt worden op AI-hallucinaties, adviseren jouw bedrijf over "AI-transformatie." Als zij hun eigen AI-output niet kunnen verifiëren, hoe betrouwbaar is hun advies aan jou?
AI-rapporten zijn het nieuwe rookgordijn. De verleiding is groot: je laat een AI een marktanalyse schrijven, het ziet er professioneel uit, je publiceert het. Maar zonder bronverificatie publiceer je fictie. Voor een MKB'er die een investeringsbeslissing baseert op zo'n rapport, is het risico reëel.
Jouw AI-gebruik wordt ook gecheckt. GPTZero en soortgelijke tools worden steeds beter in het detecteren van AI-gegenereerde content. Als jij AI gebruikt voor offertes, rapportages of klantpresentaties, is de kans groot dat iemand het vroeg of laat detecteert — en dan ben jij degene die uitlegt waarom jouw "onderzoek" niet klopt.
Het contra-intuïtieve inzicht
Wat niemand je vertelt: de grootste AI-fouten komen niet van kleine bedrijven die "niet genoeg weten", maar van de grootste spelers die "te veel vertrouwen." KPMG en EY hebben meer AI-expertise in huis dan 99% van het Nederlandse MKB. Toch waren zij het die publiekelijk door de mand vielen. Het probleem is niet kennisgebrek — het is institutionele overmoed. Hoe groter het vertrouwen in AI, hoe kleiner de neiging om te controleren.
Drie dingen die je nu moet doen
Verifieer elke AI-gegenereerde claim met een primaire bron. Als je AI een rapport laat schrijven dat cijfers of cases bevat, bel of mail de genoemde organisatie. KPMG deed het niet — en betaalt nu de prijs.
Wees transparant over AI-gebruik. Als je AI hebt gebruikt voor een document, zeg het. Klanten waarderen eerlijkheid meer dan perfectie. De bedrijven die KPMG's claims tegenspraken, waren niet boos over AI-gebruik — ze waren boos over onwaarheden die als feiten werden gepresenteerd.
Gebruik AI als assistent, niet als auteur. Laat AI research doen, samenvatten, structureren. Maar de eindversie — de tekst die jouw naam draagt — moet door mensenogen zijn gegaan. KPMG's spokesperson zei het zelf: het bedrijf "verwacht dat alle medewerkers zich houden aan het beleid voor verantwoord AI-gebruik, inclusief menselijke controle." Praktijk: niet gebeurd.
De les van KPMG is niet dat AI onbetrouwbaar is. De les is dat zelfs de experts vergeten te controleren. En als zij het al vergeten, wat zegt dat over jouw processen?